Иртнӗ ӗмӗрӗн ҫирӗммӗш ҫулӗсенче Атӑл тӑрӑхӗнчи хуласемпе ялсенче преступлени тӑвасси ӳссех пынӑ, кӑнтӑрла та, ҫӗрле те вӑрӑ-хурах бандисем халӑха лӑпкӑ пурӑнма паман. Пурлӑхпа ҫыхӑннӑ преступленисенчен ялсенче лаша вӑрласси уйрӑмах сарӑлнӑ пулнӑ.
Ульяновск, Шупашкар тата Хусан хулисенчи патшалӑх архивӗсенче ӗҫлеме тивнӗ май, эпӗ ӑнсӑртран тенӗ пекех Шаккур Карак банди ҫинчен ҫырнине тӗл пултӑм. Мана уйрӑмах Хусан архивӗнче Г.М.Ломоносов юристӑн аса илӗвӗ интереслентерчӗ.
Георгий Михайлович Ломоносов 1905 ҫулта Вӑрмар районӗнчи Кӗтеснер ялӗнче ҫуралнӑ. Юрист тата таврапӗлӳҫӗ пулнӑ. Следовательте, прокурорта, халӑх судйинче, СССР Юстици министерствин аппаратӗнче ӗҫленӗ.
«1923-1924 ҫулсенче эпӗ Хусан университечӗ ҫумӗнчи юридици курсӗнче вӗрентӗм, — ҫырать Г.М.Ломоносов. — Ун хыҫҫӑн мана Патӑрьел, Пӑрачкав тата Шӑмӑршӑ тӑрӑхӗнче халӑх следователӗ пулма ҫирӗплетрӗҫ.
Шӑпах ҫав ҫулсенче ӗнтӗ Шаккур Карак ертсе пыракан вӑрӑ-хурах банди алхасатчӗ.
Шаккур Карак бандинче, пулӑшакансене те шута илсен 100-е яхӑн ҫын тӑнӑ.
Республикӑра асар-писер ҫанталӑка пула 8 пин ытла ҫын ҫутӑсӑр тӑрса юлнӑ. Ӗнер 42 ял-салара электричество сӳннӗ. Хӑш-пӗр ялта пӗр пайӗ кӑна ҫутӑсӑр юлнӑ.
Инеклӗ лару-тӑру министерстви пӗлтернӗ тӑрӑх, ку 9 района пырса тивнӗ: Элӗк, Патӑрьел, Вӑрнар, Йӗпреҫ, Муркаш, Вӑрмар, Шупашкар, Ҫӗрпӳ, Ҫӗмӗрле районӗсем. Ӗнер каҫхине электричествӑна 35 бригада юсанӑ.
Паянхи кун тӗлне 90 ял ҫутӑсар юлнӑ. Вӗсенче 26 пин ҫын пурӑнать.
Синоптиксем ҫак кунсенче пӑрлӑ ҫумӑр ҫӑвас хӑрушлӑх пуррине пӗлтернӗ. Паян кӑнтӑр районӗсенче ҫумӑр ҫунӑ.
Вӑрмар районӗнчи 7 ҫынна суд нумаях пулмасть водитель прависӗр хӑварнӑ. Ҫапла тума ыйтса суда вырӑнти прокуратура тавӑҫпа ҫитнӗ.
Надзор органӗ палӑртнӑ тӑрӑх, районти 7 ҫыннӑн тӗрлӗ сӑлтава пула (сывлӑхне кура, ҫав шутра эрех ӗҫме юратнӑран) руль умне ларма юрамасть. Вӗсем, пӗр енчен, хӑйсен умне хӑрушлӑх кӑларса тӑратаҫҫӗ; тепӗр енчен, вӗсене пула тепӗр водительсемпе пассажирсем тата ҫуран ҫӳрекенсем шар курма пултараҫҫӗ.
Суд прокуратура тавӑҫне тивӗҫтернӗ май 7 ҫыннӑн водитель удостоверенине туртса илмелле тунӑ.
Юлашки вӑхӑтра республикӑра ОРВИпе чирлекенсен йышӗ ӳснӗ. Роспотребнадзор пӗлтернӗ тӑрӑх, чӳк уйӑхӗн 28-мӗшӗнчен пуҫласа раштавӑн 4-мӗшӗччен 8367 ҫын чирленӗ. Ун умӗнхи эрнепе танлаштарсан, 32 процент нумайрах.
Чирлекенсем ытларах - Шупашкарта, Шупашкар, Ҫӗрпӳ, Вӑрмар районӗсенче, Канашра, Ҫӗнӗ Шупашкарта, Ҫӗмӗрлере.
Вӑрмар районӗн арҫыннине тытса чарнӑ. Вӑл пӗрле пурӑннӑ хӗрарӑма вӗлернӗ тесе шутлаҫҫӗ.
Следстви версийӗ тӑрӑх, чӳк уйӑхӗн 10-мӗшӗнче е 11-мӗшӗнче савнӑ хӗрарӑмне кӗвӗҫнӗ, унпа харкашма пуҫланӑ. Арҫын ӑна аллипе, кӗленчепе ҫапнӑ. Хӗрарӑм суранӗсене пула тепӗр кунхине вилнӗ.
Арҫынна ҫийӗнчех тытса чарнӑ, ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Халӗ следстви пырать, тӗрлӗ экспертиза иртереҫҫӗ.
Вӑрмар районӗнчи Шӑхаль ялӗнче пурӑнакансем салтака чӑваш йӑли-йӗркине пӑхӑнса ӑсатнӑ.
Каччӑсен ушкӑнӗ ӗлӗкхи пек салтак юрри юрласа ял тӑрӑх ҫӳренӗ, тӑванӗ-пӗтенӗ патне кӗрсе тухнӑ. Ирхине вара пурте пӗрле пӑшӑл пӑтти ҫинӗ те чарӑну патне утнӑ. Унта ҫамрӑксем эрех кӗленчипе чӗрккине юпа ҫине персе ҫӗмӗрнӗ. Кун хыҫҫӑн пулас салтака сбор пунктне ӑсатнӑ.
Вӑрмар районӗнчи нумай ачаллӑ ҫемье ҫурт-йӗр туянмашкӑн 5,2 миллион тенкӗлӗх сертификата тивӗҫнӗ. Унпа вӗсем Ҫӗрпӳре икӗ хутлӑ ҫурт туяннӑ.
Волковсем 8 ача ӳстереҫҫӗ. Ҫӗрпӳне куҫса килни вӗсен пурнӑҫне ҫӑмӑллатнӑ. Кӗҫӗн ачисем ача пахчине кайнӑ, аслисем халь вӗренӗве чӑрмавсӑр ҫӳреҫҫӗ. Кашни ачан тенӗ пек килте пӳлӗм пур халӗ.
Волковсем 12 ҫул пӗрле пурӑнаҫҫӗ. Кил хуҫи хӗрарӑмӗ выльӑх-чӗрлӗхпе аппаланать. Вӗсем ҫывӑхри ҫӗре тара илсе выльӑх-чӗрлӗхпе малалла ӗҫлесшӗн.
Чӑваш Енри шкул ачисем «Пысӑк тӑхтав» Пӗтӗм Раҫҫейри конкурса хутшӑннӑ. Финала пирӗн регионтан 17 ача кайнӑ.
Конкурсра пӗтӗмпе 11-мӗш класра вӗренекен 300 ҫамрӑк ҫӗнтернӗ. Вӗсем 1-ер миллион тенкӗ илӗҫ. Ку укҫапа вӗреннӗшӗн тӳлеме пултараҫҫӗ. Аслӑ шкула кӗнӗ чухне хушма балл илме те май пур.
Тепӗр 300 ҫӗнтерӳҫи – 9-10-мӗш класра ӑс пухакансем. Вӗсем 200-шер пин тенке тивӗҫнӗ. Ку укҫана вӗреннӗ ҫӗре яма юрать, ҫавӑн пекех хӑйсене аталантарма май пур.
Пирӗн ентшсенчен ҫаксем ҫӗнтернӗ: Шупашкарти 65-мӗш шкулти Кристина Степанова, Вӑрмар районӗнчи Кӗлкеш шкулӗнчи Галина Сидорова, Шупашкарти 2-мӗш лицейри Кристина Тапинова, Шупашкарти 5-мӗш гимназири Екатерина Аврамова.
Хальхи ӳнер центрӗнче ҫак кунсенче Анастасия Максимован «Мой Барбизон» куравӗ ӗҫлет.
Анастасия Николаевна 1988 ҫулта Шупашкарта ҫуралнӑ. 2005-2010 ҫулсенче И.Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнче художествӑпа графика факультетӗнче аслӑ пӗлӳ илнӗ. Унтан вӑл, хӗрлӗ дипломпа вӗренсе тухнӑ хыҫҫӑн, художествӑпа графика факультечӗн живопись кафедринче методист, каярах преподаватель пулса ӗҫленӗ.
Анастасия Максимова ял пейзажне сӑнлама юратать. Унӑн ачалӑхӗпе яшлӑхӗ Вӑрмар районӗнчи Тупах ялӗнче иртнӗ. Мӗнпур ӗҫне тенӗ пек вӑл ҫав яла халалланӑ. Хрантсус художникӗсем ӗлӗк-авал хӑйсен хавхаланӑвне Фонтебло вӑрманӗ патӗнче, Барбизон текен вырӑнта, тупнӑ пулсан, Шупашкар ӑстин хавхалану вырӑнӗ — Тупах ялӗ.
Чӑваш Енӗн хисеплӗ ҫынни, РСФСР халӑх ӳнерҫи Ревель Федоров пурнӑҫран уйрӑлнӑ. Вӑл 92 ҫулта пулнӑ.
Ревель Федорович Вӑрмар районӗнчи Аслӑ Чак ялӗнче 1929 ҫулхи раштав уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Малтан вӑл Шупашкарти ӳнер училищинче вӗреннӗ, кайран - Харьковри ӳнер институтӗнче.
Ревель Федорович И.Я.Яковлев ячӗллӗ ЧППУра нумай ҫул вӗрентнӗ. Вӑл Чӑваш Енри ӳнерҫӗсен пӗрлӗхӗн правленине чылай ҫул ертсе пынӑ. Унӑн картинисем Чӑваш Енри, Раҫҫейри, АПШри, Европӑри ҫӗршывсенчи музейсенче упранаҫҫӗ.
Ревель Федоровичпа чӳкӗн 1-мӗшӗнче 11 сехет ҫурӑра Шупашкарти Яков Ухсай ячӗллӗ культура керменӗнче сывпуллашӗҫ.
-4.7 °C